all that matters

Deze blogpost verscheen als opiniestuk in De Morgen.

Wie de vagina heeft, beslist

Het recentste jaarrapport over bevallen in Vlaanderen volgt de trend van de vorigen. Opnieuw ligt in ons Vlaamse geboortelandschap de perinatale sterfte historisch laag. Mooi. Alleen: het aantal ingrepen is alweer erg hoog. Monitoring of kunstmatig opwekken van de weeën neemt het rapport niet eens mee. De gebruikte taal zegt het al: zwangeren “bevallen” weinig, worden vooral “verlost”. En dat blijft in Vlaanderen een sterk gemedicaliseerd gebeuren.

Als de baby maar gezond is? Maar zijn baby of moeder beter af met veel interventies? Die link is helemaal niet eenduidig. Enter: het gloednieuwe rapport van de WHO, vol aanbevelingen voor een “positieve geboorte-ervaring”. Het rapport verwijst naar de psychologische beleving en belangrijk: naar de mensenrechten van barenden. De dooddoener dat alleen een gezonde baby telt, is passé. Gelukkig maar. De WHO betwijfelt dat standaard management bij laagrisico-geboorte betere uitkomsten biedt voor baby of moeder. Zoals het Lancet-rapport uit 2016, publiceert ze een lange lijst met af te raden routine-interventies. Het uitgangspunt: benader elke geboorte als uniek. Geef ze de tijd. Niet nodig: 1 cm ontsluiting per uur, continue monitoring, lavement, regelmatig toucheren, beperken van beweging of van eten en drinken, vliezen breken, duwen op de buik, snel afnavelen enzovoort. Horizontaal bevallen hoeft niet, ook bij epidurale. Gecoacht persen wordt afgeraden. En dan is er de knip.

Het goede nieuws: in 2016 daalde het aantal episiotomieën naar 44,5% van de vaginale bevallingen, beter dan de onwaarschijnlijke 68,2% in 2001. Maar nog 22 630 keer werd geknipt en wel 65% bij eerste bevallingen. Hier valt met geen mogelijkheid een wetenschappelijk verantwoord beleid aan vast te knopen. De WHO ziet momenteel geen enkel bewijs om te knippen in gewone zorg. Zelfs een “acceptabel” niveau van knippen vindt ze moeilijk te bepalen, en want ook in noodgevallen waar instrumenteel bevallen nodig is, moet de rol van de knip nog duidelijk worden.

Uitgaan van kwade wil bij gynaecologen is onzinnig. Tijdsgebrek en angst voor aansprakelijkheid kunnen een rol spelen, maar speculeren heeft weinig zin. We kunnen ervan uitgaan dat vooral de oprechte overtuiging speelt dat knippen beschermen tegen erger. Hopelijk geven signalen zoals dit WHO-verslag zorgverleners vertrouwen dat de knip als ingeburgerd gebruik achterhaald is.

Wat die toestand ons vooral leert, is hoe cultureel bepaald geboortezorg is. In Franstalig België, Brussel en de buurlanden wordt veel minder geknipt. Historisch gezien kwam de episiotomie op in de 19e eeuw, toen rugligging veralgemeend werd. Die combinatie heeft zowat bijzonder slechte papieren qua wetenschappelijke fundering, maar wordt vaak nog als standaard en zonder alternatief gepresenteerd. De recente geschiedenis van geboortezorg is, ondanks hard werk van mensen in de sector, geen eenzijdig succesverhaal van modernistische vooruitgang of een festival van emancipatie.

Als een episiotomie al wordt uitgevoerd, vindt de WHO effectieve plaatselijke verdoving essentieel én informed consent. Geïnformeerde toestemming van de barende, na overleg. Dat zet een heilig Vlaams huisje op de schop: beslissingsrecht ligt niet bij de arts. Dus laat dit vanaf nu het geboortedebat mee bepalen. Dat de eindbeslissing over knip of zowat elk ander aspect van bevallen niet ligt bij degene met de schaar. Wel bij de degene met de vagina.

all that matters

Als je op zoek bent naar leesvoer over bevallen en dergelijke heb je misschien iets aan dit lijstje

Ps: hier kan je de voornoemde rapporten uitpluizen

 

En als je graag wil verder lezen over geboorte, mensenrechten en reproductieve rechtvaardigheid, hou dan ons blogje in het oog de komende weken!

Uw feedback blijft welkom, ook op op Facebook en Instagram.

4 responses to all that matters

  1. Intussen in Nederland wanhopig op zoek naar de mogelijkheid een wat natuurlijke bevalling te kunnen hebben van de tweeling, nadat ik behoorlijk geschrokken was van een bezoek aan de afdeling waar mij oa. de keuze geboden werd tussen op mijn rug aan de monitor liggen of rechtstaan naast het bed om weeën op te vangen (Douche? Bad? …)
    Er wordt geschermd met ‘risico’s’ en protocollen, terwijl mijn diepste overtuiging is dat stress bij de barende altijd complicaties oplevert. Mijn enige vraag is dat ik het een beetje op mijn manier en naar mijn behoeften mag doen, en dat blijkt geen optie.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Pingbacks & Trackbacks